تفاوت هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک

هیدروکلریک اسید با فرمول شیمیایی HCl، به صورت مایع یا گاز بی‌رنگ و غیرقابل اشتعال موجود است. هیدروکلریک اسید بوی تندی دارد که می‌تواند برای چشم یا هنگام استنشاق تحریک کننده باشد. به دلیل خاصیت خورندگی بالا که به آن اجازه می‌دهد انواع مواد را تجزیه کند، در کاربردهای مختلف به طور گسترده مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین اسید HCl به طور طبیعی در فرآیند گوارش انسان به عنوان جزء اصلی اسید معده وجود دارد که به تجزیه غذا در معده کمک می‌کند. در این بررسی از وب سایت «پترو اسپیکو» در مورد تفاوت هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک صحبت می‌کنیم.

تفاوت هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک در ماهیت

هیدروکلریک اسید همان اسید کلریدریک است. بنابراین وقتی کسی «هیدروکلریک اسید» می‌گوید یا «اسید کلریدریک»، معمولاً منظورشان همان اسید HCl در محلول آبی است. این ماده ساده‌ترین اسید بر پایه کلر محسوب می‌شود که حاوی آب است. این ماده به دلیل داشتن یون کلرید غیر سمی و غیر واکنشی، کم خطرترین اسید در بین اسیدهای قوی است.

هیدروکلریک اسید به طور کلی بوی تند و ظاهری بی رنگ دارد. دلیل اینکه اسید کلریدریک یک اسید قوی محسوب می‌شود، این است که به طور کامل در آب تفکیک می‌شود. همچنین یک عامل اسیدی کننده عالی است، زیرا HCl در غلظت‌های متوسط بسیار پایدار است و می‌تواند غلظت خود را حفظ کند.

تفاوت هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک در نام گذاری

هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک هر دو ترجمه‌ای از نام انگلیسی Hydrochloric Acid هستند، اما تفاوت در اولویت استفاده و ساختار زبانی است؛ در نام گذاری شیمیایی متداول (IUPAC)، ترکیب hydro + chloric + Acid به کار می‌رود تا نام «اسید هیدروکلریک» را بسازد که نشان دهنده اتم هیدروژن به همراه یون کلرید است.

به طور کلی، «هیدروکلریک اسید» اصطلاح فنی تر و رایج‌تری است، در حالی که «اسید کلریدریک» بیشتر نوعی ساده سازی یا حذف پیشوند به زبان فارسی است؛ از نظر شیمیایی، هر دو یک ترکیب یکسان (HCl) را نشان می‌دهند.

هیدروکلریک اسید با نام‌های زیر شناخته می‌شود:

• اسید موریاتیک
• کلرید هیدرونیوم
• اسید کلریدریک
• کلروهیدریک اسید

ترکیب شیمیایی و فرمول مولکولی هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک

هیدروکلریک اسید که در واقع محلول آبی گاز هیدروژن کلراید است، ترکیب شیمیایی بسیار ساده‌ای دارد. فرمول مولکولی آن HCl است؛ یعنی از یک اتم هیدروژن (H) و یک اتم کلر (Cl) تشکیل شده است. در محلول آبی، این ترکیب به صورت کامل یونیزه خواهد شد و به یون هیدروژن (H⁺) و یون کلرید (Cl⁻) تبدیل می‌شود؛ به همین دلیل خاصیت شدید اسیدی دارد.

غلظت هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک چقدر است؟

غلظت هیدروکلریک اسید در بازار و صنایع معمولاً در محدوده‌ای است که امکان نگهداری و استفاده ایمن را فراهم کند؛ به همین دلیل اسید کلریدریک «متراکم» یا «غلیظ» عموماً دارای ۳۲ تا ۳۸ درصد وزنی HCl در آب است. 

این غلظت معادل تقریباً ۱۰ تا ۱۲ مولار (M) است، یعنی در هر لیتر از محلول حدود ۱۰ تا ۱۲ مول HCl وجود دارد. به طور کلی اگر محلول‌ها رقیق‌تر باشند (مثلاً برای مصارف آزمایشگاهی یا صنعتی خاص)، غلظت ممکن است به مقادیری مثل یک مولار یا کمتر کاهش یابد.

هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک چگونه تولید می‌شود؟

هیدروکلریک اسید یا اسید کلریدریک با حل کردن گاز کلرید هیدروژن در محلول آب تهیه می‌شود. از آنجایی که روش‌های زیادی برای تشکیل کلرید هیدروژن وجود دارند، پیش سازهای مختلف زیادی برای HCl مورد نیاز هستند. جالب اینجاست که تولید اسید هیدروکلریک در مقیاس بزرگ همیشه محصول جانبی تولید محصولات صنعتی بوده است؛ برای مثال، مانند انقلاب صنعتی در اروپا که اسید هیدروکلریک برای اولین بار در مقیاس صنعتی در تولید کربنات سدیم استفاده شد.

مزایای کلریدریک اسید و هیدروکلریک اسید

در ادامه به فواید استفاده از کلریدریک اسید و هیدروکلریک اسید اشاره می‌کنیم:

• به عنوان یک اسید معدنی قوی، می‌تواند در بسیاری از واکنش‌ها سریع عمل کند و به عنوان کاتالیزور یا عامل اسیدی مورد استفاده قرار گیرد.
• محلول اسید کلریدریک (به نسبت متداول) ویژگی پایدار خوبی از لحاظ غلظت دارد و با گذر زمان کم‌تر تغییر می‌کند. 
• قابلیت تعامل با اکسیدها، هیدروکسیدها، بازها و ترکیبات فلزی را دارد و می‌توان با آن ناخالصی‌ها را از بین برد.
• توانایی بالایی در حذف رسوبات معدنی (مانند کربنات‌ها و اکسیدها) از سطح فلزات، لوله ها، مبدل‌ها و تجهیزات صنعتی دارد. 
• می تواند در سیستم‌های آبی، تصفیه آب، استخرها و صنایع مختلف برای کاهش و کنترل اسیدیته به کار رود. 
• به کارگیری در تولید کلریدها، اسیدها، کودها، رنگ‌ها و سایر ترکیبات شیمیایی امکان پذیر است. 
• در آزمایشگاه ها، به دلیل اینکه یون کلرید (Cl⁻) نسبتا بی اثر است و تداخل اکسایش-کاهش کمی دارد، به عنوان معرف اسیدی استفاده می‌شود.
• به علت تولید صنعتی گسترده، هزینه آن در مقایسه با اسیدهای خاص‌تر کمتر است. همچنین دسترسی به آن راحت خواهد بود. 
• در فرآیندهای بازیابی یا بازسازی اسید کلریدریک، می‌توان با مصرف انرژی نسبتاً پایین و بدون انتشار گاز مضر، اسید را بازتولید کرد. 

کاربردهای اسید هیدروکلریک و اسید کلریدریک

کاربردهای اسید هیدروکلریک بسیار گسترده است. به همین دلیل، در ادامه به مهمترین موارد استفاده از این ماده اشاره می‌کنیم:

اسیدشویی فولاد

هیدروکلریک اسید در اسید شویی فولاد استفاده می‌شود که در آن ناخالصی ها، زنگ زدگی و رسوب از سطح فولاد یا آهن قبل از ارسال برای پردازش بیشتر حذف می‌شوند. اسیدشویی با استفاده از اسید هیدروکلریک، اکسیدهای آهن را از سطح این فلزات قبل از گالوانیزه شدن حذف می‌کند. رایج‌ترین غلظت اسید هیدروکلریک برای اسیدشویی فولاد ۱۸ درصد است.

کاربردهای آزمایشگاهی (درجه معرف تحلیلی)

هیدروکلریک اسید کاربردهای زیادی در آزمایشگاه دارد. این اسید یکی از شش اسید قوی اصلی است که برای تنظیم pH از طریق تیتراسیون، انحلال مواد، پیش سازهای شیمیایی، تجزیه و تحلیل ردیابی و بازسازی رزین‌های تبادل یونی استفاده می‌شود. هیدروکلریک اسید به ویژه برای تعیین غلظت باز مفید است، زیرا اسیدهای قوی‌تر نتایج دقیق تری در تیتراسیون‌ها ارائه می‌دهند.

پاک کننده ها، تولید مواد غذایی، کاربردهای صنعتی

به دلیل خواص خورندگی، هیدروکلریک اسید به عنوان یک ماده مفید در پاک کننده‌های خانگی رایج برای از بین بردن لکه‌های سخت مانند لکه‌های انباشته شده روی کاشی‌های حمام، سینک‌های چینی و کاسه‌های توالت استفاده می‌شود. 

همچنین در محصولات ژلاتینی و فرآوری شربت ذرت که سپس به نوشیدنی‌های غیرالکلی و شیرینی‌های مختلف اضافه می‌شوند، استفاده می‌شود. کنسروها، آبمیوه‌ها و سس‌های مختلف حاوی اسید هیدروکلریک برای افزایش ماندگاری و بهینه سازی طعم هستند. هیدروکلریک اسید در کاربردهای صنعتی مانند تولید پلاستیک PVC، پلی اورتان ها، تولید روغن و تصفیه نمک طعام استفاده می‌شود.

کاربردهای خنثی سازی

اسید هیدروکلریک معمولاً برای تنظیم اسیدیته محلول‌ها استفاده می‌شود. معمولاً برای کنترل pH مایعاتی مانند جریان‌های آب، جریان‌های فاضلاب و استخرهای حیاط خلوت استفاده می‌شود. علاوه بر این، سنگ آهک یا کربنات کلسیم برای خنثی کردن HCl که کلرید کلسیم تولید می‌کند، استفاده می‌شود. کاربرد اصلی کلرید کلسیم در یخ زدایی بزرگراه‌ها برای ایمن سازی آنها برای سفر با وسایل نقلیه است.

فرآوری سنگ معدن

اسید هیدروکلریک در عملیات معدنکاری برای استخراج، جداسازی و خالص سازی استفاده می‌شود. مقادیر زیادی از آن در بازیابی عناصری مانند طلا و مولیبدن مصرف می‌شود. HCl در تبدیل کنسانتره شیلیت با عیار بالا و تنگستات سدیم خام به اسید تنگستن استفاده می‌شود که سپس می‌تواند برای تولید فلز تنگستن و مواد شیمیایی مورد استفاده قرار گیرد.

خرید هیدروکلریک اسید و اسید کلریدریک از پترو اسپیکو

برای خرید هیدروکلریک اسید با بالاترین کیفیت و خلوص، می‌توانید از شرکت پترو اسپیکو اقدام کنید. این شرکت یکی از تامین کنندگان معتبر مواد شیمیایی صنعتی در ایران است و انواع اسیدها را با غلظت‌های مختلف و قیمت رقابتی عرضه می‌کند. پترو اسپیکو امکان تأمین عمده برای صنایع مختلف از جمله فولاد، پتروشیمی، داروسازی و تصفیه آب را دارد و با ارائه آنالیز دقیق و بسته بندی ایمن، اطمینان خاطر خریداران را فراهم می‌کند. برای دریافت قیمت روز و ثبت سفارش، کافی است با کارشناسان فروش ما تماس بگیرید.